ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା କେବଳ ଏକ ପର୍ବ ନୁହେଁ,ଏହା ଓଡ଼ିଶାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପରିଚୟ। ପୁରୀ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଶତାବ୍ଦୀ ପୁରୁଣା ନୀତି,ପରମ୍ପରା ଓ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁଯାୟୀ ରଥଯାତ୍ରା ପାଳନ କରାଯାଏ। ଗଜପତି ମହାରାଜା ଏହି ପରମ୍ପରାର ପ୍ରମୁଖ ସେବକ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏଥର ରଥଯାତ୍ରାର ତାରିଖକୁ ନେଇ ମତଭେଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଗଜପତି ମହାରାଜା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ରଥଯାତ୍ରା ପାଳନ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଇସ୍କନ ନିଜସ୍ୱ ବୈଷ୍ଣବ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁଯାୟୀ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଜାରି ରଖିବା କଥା କହିଛି।
ଗଜପତି ମହାରାଜା କହିଛନ୍ତି ଯେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା ପରି ଐତିହାସିକ ଓ ଧାର୍ମିକ ପର୍ବରେ ପରମ୍ପରାର ସୁରକ୍ଷା ସର୍ବପ୍ରଥମ। ଭିନ୍ନ ତାରିଖରେ ରଥଯାତ୍ରା ପାଳନ ହେଲେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ବୋଲି ସେ ମତ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଇସ୍କନ ପକ୍ଷରୁ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସେମାନେ ବହୁ ବର୍ଷ ଧରି ନିଜସ୍ୱ ପଞ୍ଜିକା ଅନୁସାରେ ରଥଯାତ୍ରା ପାଳନ କରିଆସୁଛନ୍ତି। ସେହି ପରମ୍ପରାକୁ ବଦଳାଇବା ପାଇଁ ସେମାନେ କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇନାହାନ୍ତି।ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସେବାୟତ,ଧାର୍ମିକ ବିଶେଷଜ୍ଞ, ସାମାଜିକ ସଂଗଠନ ଓ ସାଧାରଣ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ମତ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି।
କେହି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ପରମ୍ପରାକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବାକୁ କହୁଥିବା ବେଳେ,ଆଉ କେହି ଧାର୍ମିକ ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରମ୍ପରାର କଥା ଉଠାଉଛନ୍ତି।ଏହି ବିବାଦ କେବଳ ତାରିଖକୁ ନେଇ ନୁହେଁ,ବରଂ ପରମ୍ପରା,ଧାର୍ମିକ ଆଚାର ଓ ସଂଗଠନମାନଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ପ୍ରଥା ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟର ପ୍ରଶ୍ନକୁ ମଧ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି। ଅନେକଙ୍କ ମତରେ,ସମସ୍ତ ପକ୍ଷ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ସର୍ବସମ୍ମତ ସମାଧାନ ଖୋଜିବା ଉଚିତ।ଏହା ପରେ ବିଭିନ୍ନ ଧାର୍ମିକ ସଂଗଠନ,ସେବାୟତ ସଂଘ ଓ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀମାନେ ନିଜ ନିଜ ମତ ରଖିଛନ୍ତି।
କେହି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ପରମ୍ପରାକୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବୋଲି କହୁଥିବା ବେଳେ,ଆଉ କେହି କହୁଛନ୍ତି ଯେ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନର ରାସ୍ତା ବାହାର କରିବା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ଉଚିତ।
ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି,ଏହି ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ଆସ୍ଥା ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିବା ଦରକାର। ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ସମସ୍ତଙ୍କର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା। ତେଣୁ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ସମସ୍ତ ପକ୍ଷ ସଂଯମ,ପରସ୍ପର ସମ୍ମାନ ଓ ଆଲୋଚନାର ପଥ ଅନୁସରଣ କରିବେ ବୋଲି ଭକ୍ତମାନେ ଆଶା ରଖିଛନ୍ତି।