ନେପାଳ ଏବଂ ଭାରତ ସୀମା ନିକଟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂମିକମ୍ପ ଝଟକା ଅନୁଭୂତ ହୋଇଛି। ଯଦିଓ ଭୂମିକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ତିବ୍ଦତରେ ଥିଲା। ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ ଭୂମିକମ୍ପର ତୀବ୍ରତା ୫.୭ ମାପ କରାଯାଇଥିଲା। ନ୍ୟାସନାଲ ସେଣ୍ଟର ଫର୍ ସିସମୋଲୋଜି ଏହି ଭୂମିକମ୍ପ ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦେଇଛି। ଭୂମିକମ୍ପର ଝଟକା ଏତେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା ଯେ ମଧ୍ୟରାତ୍ରିରେ ମଧ୍ୟ ଲୋକମାନେ ଘରୁ ବାହାରକୁ ବାହାରି ଆସିଥିଲେ। ୫.୭ ତୀବ୍ରତାର ଭୂମିକମ୍ପ ଯୋଗୁଁ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟର ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା। ଆପଣଙ୍କୁ କହି ରଖୁଛୁ ଯେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ତିବ୍ଦତରେ ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ ୩.୭ ତୀବ୍ରତାର ଭୂମିକମ୍ପ ହୋଇଥିଲା। NCS ଅନୁଯାୟୀ, ଭୂମିକମ୍ପଟି ୧୦ କିଲୋମିଟର ଗଭୀରତାରେ ଆସିଥିଲା, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଝଟକାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାର ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଥିଲା।
ଗୋଟିଏ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭୂମିକମ୍ପ
ଆପଣଙ୍କୁ କହି ରଖୁଛୁ ଯେ ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସୋମବାର ମଧ୍ୟ ପାକିସ୍ତାନରେ ୪.୨ ତୀବ୍ରତାର ଭୂମିକମ୍ପ ହୋଇଥିଲା। ଜାତୀୟ ଭୂକମ୍ପ ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର (NCS) କହିଛି ଯେ ଭୂମିକମ୍ପ ଅପରାହ୍ନ ୪:୦୫ ରେ ହୋଇଥିଲା। ଭୂମିକମ୍ପ ଭୟରେ ଲୋକମାନେ ଘରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ। NCS ଅନୁଯାୟୀ, ଭୂମିକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ୧୦ କିଲୋମିଟର ଗଭୀରତାରେ ଥିଲା, ଯାହାର ଅକ୍ଷାଂଶ ୩୬.୬୦ ଉତ୍ତର ଏବଂ ଦ୍ରାଘିମା ୭୨.୮୯ ପୂର୍ବ ଥିଲା।
ଭୂମିକମ୍ପ କାହିଁକି ହୁଏ?
ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ, ଦେଶ ଏବଂ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଭୂମିକମ୍ପର ଘଟଣା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଆମ ପୃଥିବୀ ଭିତରେ ୭ଟି ଟେକ୍ଟୋନିକ୍ ପ୍ଲେଟ୍ ଅଛି। ଏହି ପ୍ଲେଟଗୁଡ଼ିକ ନିରନ୍ତର ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଘୂରୁଛନ୍ତି। ବେଳେବେଳେ ଏହା ଧକ୍କା କିମ୍ବା ଘର୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ହୋଇଥାଏ । ଏହି କାରଣରୁ, ପୃଥିବୀରେ ଭୂମିକମ୍ପର ଘଟଣା ଦେଖାଯାଇଥାଏ। ଏହା ଯୋଗୁଁ ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଭୂମିକମ୍ପ ଯୋଗୁଁ ଘରଗୁଡ଼ିକ ଭୁଶୁଡ଼ି ପଡ଼େ,ଯେଉଁଥିରେ ହଜାର ହଜାର ଲୋକ ତାହାରି ତଳେ ଚାପି ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥାନ୍ତି ।
ଭାରତରେ ଭୂମିକମ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ?
ଭୂତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ଙ୍କ ମତରେ, ଭାରତର ମୋଟ ଭୂମି କ୍ଷେତ୍ରଫଳର ପ୍ରାୟ ୫୯ ପ୍ରତିଶତକୁ ଭୂମିକମ୍ପପ୍ରବଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଭାରତର ଭୂମିକମ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଜୋନ୍-୨, ଜୋନ୍-୩, ଜୋନ୍-୪ ଏବଂ ଜୋନ୍-୫ ଭଳି ୪ଟି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଜୋନ୍-୫ର ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକୁ ସବୁଠାରୁ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଇଥିବାବେଳେ ଜୋନ୍-୨କୁ କମ୍ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଇଛି। ଆମ ଦେଶର ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀ ଭୂମିକମ୍ପ ଜୋନ୍-୪ ରେ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏଠାରେ ୭ ରୁ ଅଧିକ ତୀବ୍ରତାର ଭୂମିକମ୍ପ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ, ଯାହା ବଡ଼ ଧ୍ୱଂସକାରକ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।
