ହାତ ଟାଣିବା ରିକ୍ସାର ଇତିହାସ ଜାପାନରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏହି ରିକ୍ସାଗୁଡ଼ିକୁ ଚୀନ୍ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ କୋଲକାତାରେ ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସେତେବେଳର ଘୋଡା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପରିବହନର ଉପାୟ ବଦଳାଇ ନିଜସ୍ୱ ପରିବହନର ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। ପରେ, 19 ଶତାବ୍ଦୀରେ, ବ୍ରିଟିଶମାନେ ହ୍ୟାକନି କ୍ୟାରେଜ୍ ଆଇନ ସହିତ ସ୍ଥାନୀୟ ପରିବହନ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟବହାରକୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ କରିଥିଲେ।
ଏହି ମାନବ-ଚାଳିତ ପରିବହନଗୁଡ଼ିକ ବ୍ରିଟିଶ ରାଜର ପ୍ରତୀକ ହୋଇଗଲା।
ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଧନୀ ବାବୁମାନେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଘୋଡା ଟାଣିବା ଗାଡ଼ି ଏବଂ ପାଲକି ଅପେକ୍ଷା ରିକ୍ସାକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ରିକ୍ସା ମାଲିକ ହେବା କୋଲକାତାର ଧନୀ ଏବଂ ତଥାକଥିତ ଉଚ୍ଚବର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ଥିତି ପ୍ରତୀକ ଥିଲା।
ସେମାନଙ୍କର ପିଲାମାନେ ଗର୍ବର ସହିତ ନିଜସ୍ୱ ରିକ୍ସା ଚଲାଇ ସ୍କୁଲକୁ ଯାଉଥିଲେ ଯେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କର କମ୍ ସୁବିଧାପ୍ରାପ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ସ୍କୁଲକୁ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ରିକ୍ସାଗୁଡ଼ିକ ପିଢ଼ି ପିଢ଼ିକୁ ସ୍କୁଲ ଏବଂ କଲେଜକୁ ନେଇଆସିଛନ୍ତି। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ ପରିହାର କରାଯାଉଛି କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ଆଧୁନିକ ସମକକ୍ଷମାନଙ୍କ ପରି ଦ୍ରୁତ ନୁହେଁ। କିଛି ଲୋକ ଏବେ ବି ପୁରୁଣା ପଥରେ ଯାତ୍ରା କରନ୍ତି, ଯେପରି ସେମାନେ କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ସଂଖ୍ୟା ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଉଛି।
ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ, ଏହି ରିକ୍ସାଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ବର୍ଗଙ୍କ ପାଇଁ ପରିବହନର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା। ଆପଣ ଏବେ ବି ଏହି ରିକ୍ସାଗୁଡ଼ିକୁ କୋଲକାତାର ପୁରୁଣା ଅଞ୍ଚଳ ଯେପରିକି ଏସ୍ପ୍ଲାନେଡ୍, ପାର୍କ ସର୍କସ୍ ଏବଂ ଶାମ୍ବାଜାରର ପୁରୁଣା ରାସ୍ତା ଏବଂ ଗଳି ଦେଇ ଲୋକ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ ପରିବହନ କରୁଥିବା ଦେଖିପାରିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଦୈନନ୍ଦିନ କାମ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
ତଥାପି, ଏହି ରିକ୍ସାଗୁଡ଼ିକ ଆଜି ଦୁଇଟି ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। ଏଗୁଡ଼ିକୁ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ଚାପ ରହିଛି କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକ ଡ୍ରାଇଭରମାନଙ୍କୁ ଶାରୀରିକ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଏ। ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ସାଇକେଲରୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ବ୍ୟାଟେରୀ ଚାଳିତ ରିକ୍ସା ପ୍ରକାରକୁ ରିକ୍ସାର ବିବର୍ତ୍ତନ। ଉଭୟ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଚାଳକମାନଙ୍କ ଉପରେ କମ୍ କିମ୍ବା କୌଣସି ଶାରୀରିକ ଚାପ ନାହିଁ। ଏହି ଅବଶେଷ, ଯାହା ଧୀରେ ଧୀରେ ସହରର ଅଧିକାଂଶ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲାଣି, ଏବେ ବି ସେମାନଙ୍କର ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଛି। ଏହି ହାତ ଟଣା ରିକ୍ସାଗୁଡ଼ିକ ବିନା କୋଲକାତା କଳ୍ପନା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକ ସହରର କାହାଣୀରେ ବୁଣା ହୋଇଛି।
Story by Sombit Das , Kolkata
